Thường thì khi thị trường biến
động họ sẽ cố gắng đứng ngoài thị trường và đợi cho đến khi thị trường
ổn định trở lại. Thật không may, với những thị trường mới nổi như thị
trường chứng khoán Việt Nam thì sự biến động là một điều tất yếu. Mà
cũng không riêng gì thị trường Việt Nam, tính biến động gần như là một
thuộc tính tất yếu của thị trường chứng khoán. Hôm nay thị trường lên,
ngày mai, ngày kia thị trường lên hay xuống?Thật khó mà có thể dự liệu
chính xác được bước đi của thị trường.
Thế nhưng nói như thế không có nghĩa là chúng ta- những nhà đầu tư
mới nhập cuộc phải từ bỏ cuộc chơi vì chúng rất bất ổn? Làm thế nào để
tồn tại trong một thị trường như vậy có lẽ là một câu hỏi mà không ít
các chuyên gia đã nhận được từ các nhà đầu tư.
Một trong những giải pháp khả quan nhất chính là cố gắng duy trì
hướng đến mục tiêu trong dài hạn và cố gắng lờ đi những dao động trong
ngắn hạn. Thế nhưng ngay cả khi chúng ta đã xác định trở thành những
nhà đầu tư dài hạn thì chúng ta cũng nên hiểu rõ về thị trường biến
động. Khi hiểu được thị trường thì chúng ta có thể sẽ có những chiến
lược hợp lý hơn, mang lại nhiều lợi nhuận hơn trong phạm vi rủi ro có
thể chịu đựng được.
Vậy sự biến động là gì?
Sự biến động đó là một thước đo thống kê cho thấy khuynh hướng của
một thị trường hoặc một chứng khoán sẽ tăng giá hay rớt giá mạnh trong
một khoảng thời gian ngắn nào đó. Sự biến động thông thường được đo
bằng độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lợi. Độ lệch chuẩn trong thống kê
là khái niệm cho biết mức độ dao động của tỷ suất sinh lợi sai khác với
tỷ suất sinh lợi mà chúng ta mong đợi.
Lấy ví dụ như chỉ số S&P500 có độ lệch chuẩn khoảng 15%, trong
khi đó các khoản đầu tư được bảo đảm khác như tài khoản tiền gửi vào
ngân hàng có độ lệch chuẩn bằng 0, bởi vì tỷ suất sinh lợi nhuận được
từ tìên gửi ngân hàng không thay đổi trong suốt thời gian đầu tư.
Những thị trường có nhiều biến động là những thị trường mà giá cả
dao động trong phạm vi rất lớn, khối lượng giao dịch nhiều. Chúng ta
biết rằng giá cả được hình thành từ sự cân bằng giữa cung và cầu trên
thị trường. Một sự mất cân bằng cung cầu sẽ dẫn đến hiện tượng giá thay
đổi. Giá thấp trong trường hợp quá nhiều người bán mà rất ít người mua
và ngược lại. Một số người cho rằng nguyên nhân gây ra sự biến động cho
thị trường chính là từ những thứ như tin tức doanh nghiệp, sự đề cao
một doanh nghiệp nào đó từ một chuyên gia phân tích tài chính hàng đầu,
hoặc là các vụ phát hành lần đầu ra công chúng IPO, các kết quả lợi
nhuận được công bố không như mong đợi cũng là một nguyên nhân gây ra
tính biến động thị trường. Một số khác đổ lỗi cho những nhà đầu cơ,
những nhà đầu tư có tổ chức là những người đã gây ra tính biến động thị
trường.
Thế nhưng giải thích hợp lý nhất có lẽ chính là những nguyên nhân
tâm lý gây ra phản ứng của nhà đầu tư. Đó mới chính là nguyên nhân tạo
nên tính biến động nhiều nhất cho thị trường. Cách tiếp cận dựa trên
những giải thích về tài chính hành vi dường như đã “tấn công” mạnh mẽ
vào cái gọi là lý thuyết thị trường hiệu quả.
Theo lý thuyết thị trường hiệu quả, tức giá cả thị trường luôn phản
ánh chính xác mọi thông tin có liên quan. Không một nhà đầu tư nào có
khả năng tìm kiếm lợi nhuận cao hơn người khác, nhà đầu tư luôn khôn
ngoan và hành động giống nhau. Thế nhưng tài chính hành vi cho thấy kết
quả những biến động giá quan trọng nhất xuất phát từ sự thay đổi trong
suy nghĩ theo một hướng nào đó của công chúng đầu tư.
Rõ ràng thì chẳng bao giờ chúng ta có thể tìm thấy sự nhất trí về
những nguyên nhân gây ra tính biến động thị trường. Tuy nhiên vì dù bạn
muốn hay không, thị trường vẫn biến động, vì thế chúng ta- những nhà
đầu tư phải tìm cách để có thể sống chung với biến động?
Đầu tư dài hạn
Một cách để tồn tại trong một thị trường biến động là việc hãy phớt
lờ sự biến động đi, nghĩa là bạn đầu tư hướng đến mục tiêu trong dài
hạn, không quan tâm đến những dao động trong ngắn hạn. Đôi khi chiến
lược này cũng khó thực hiện, nhất khi sự biến động của thị trường cho
danh mục đầu tư của bạn cơ hội lấy được tỷ suất sinh lợi 50% trong thị
trường đi xuống, nhiều hơn mức mà nhiều người có thể làm được. Lòng
tham của con người sẽ khó lòng giúp bạn giữ vững vị thế của nhà đầu tư
dài hạn.
Đầu tư dài hạn đòi hỏi bạn phải có những nghiên cứu kỹ lưỡng trước
khi đầu tư bởi vì trong dài hạn các thị trường luôn được điều khiển bởi
các yếu tố tài chính doanh nghiệp cơ bản. Nếu bạn tìm thấy một doanh
nghiệp với bảng cân đối kế toán rất khỏe mạnh và doanh nghiệp đó có thu
nhập bền vững, những dao động trong ngắn hạn sẽ không ảnh hưởng đến giá
trị trong dài hạn của công ty. Sự thật thì đôi khi bạn có thể lợi dụng
các khoảng thời gian biến động mà giá cổ phiếu của một công ty tốt đang
bị đánh giá thấp để mua vào và nắm giữ cho dài hạn.
Tranh luận quan trọng đằng sau chiến lược mua và nắm giữ chính là
nhà đầu tư có thể đã bỏ lỡ mất cơ hội để bán cổ phiếu đi, tạo ra một tỷ
suất sinh lợi ấn tượng trong một vài ngày thị trường giao dịch tốt nhất
trong năm. Có những câu đại loại thế này: “Nếu bạn đã bỏ lỡ 20 ngày tốt
nhất trong năm có thể làm cho tỷ suất sinh lợi của bạn đã giảm đi hơn
một nửa”. Một mặt, điều này là đúng, nhưng chúng ta cũng cần nhìn thấy
rằng ngược lại, việc bỏ lỡ 20 ngày tệ nhất trong năm đã làm gia tăng tỷ
suất sinh lợi cho danh mục đầu tư của bạn tương tự như thế. Thế nhưng
trong một vài trường hợp thì bạn khó lòng mà giữ vững chiến lược mua và
nắm giữ, đôi khi bạn vẫn thực hiện giao dịch trong những khoảng thời
gian biến động.
Những điều bạn cần phải biết
Các nhà đầu tư, đặc biệt là những người sử dụng giao dịch trực
tuyến nên biết rằng trong suốt những khoảng thời gian thị trường biến
động, nhiều doanh nghiệp sẽ bổ sung thêm những dịch vụ thay thế để có
thể làm giảm mức rủi ro của doanh nghiệp so với rủi ro tăng thêm do
tính biến động của thị trường xuống. Ví dụ, trong quá khứ, một vài nhà
tạo lập thị trường đã tạm thời dừng các lệnh giao dịch trực tuyến và
thực hiện các lệnh theo cách thủ công ban đầu.
Hệ thống CNTT hỗ trợ kinh doanh chứng khoán: Đôi khi nhà đầu tư sẽ
gặp khó khăn khi thực hiện giao dịch bởi vì khả năng giới hạn của hệ
thống phục vụ cho nhà đầu tư. Chúng ta vẫn nhớ đã từng có 2 lần sàn
giao dịch TPHCM ngừng giao dịch vì sự cố kỹ thuật. Do vậy, hạ tầng cơ
sở phục vụ cho nhà đầu tư rất quan trọng, đặc biệt là nhà đầu tư thực
hiện giao dịch trực tuyến. Là nhà đầu tư, nếu giao dịch trực tuyến bạn
hãy cẩn thẩn với những thời điểm sự truy cập internet quá nhiều và bạn
không tài nào đăng nhập tài khoản của mình vì nghẽn mạng. Do vậy, đó là
lý do nhiều công ty chứng khoán vẫn cung cấp các dịch vụ phục vụ nhà
đầu tư như giao dịch qua điện thoại, giao dịch qua fax, giao dịch trực
tiếp bên cạnh giao dịch online.
Sự sai lệch trong giá niêm yết: Có thể có những sự sai lệch rất lớn
giữa giá niêm yết nhà đầu tư nhận đuợc và mức giá mà nhà đầu tư thật sự
giao dịch. Hãy nhớ rằng, trong một thị trường đầy biến động, thậm chí
ngay cả khi giá chứng khoán vừa được niêm yết thì nó cũng có thể sẽ
khác xa với những gì đang xảy ra trên thị trường ngay sau đó. Thêm nữa,
số lượng cổ phiếu dư mua, dư bán thể hiện trên các bảng điện tử có thể
cũng sẽ thay đổi một chóng, do vậy chúng ành hưởng đến mức giá niêm yết
mà nhà đầu tư nhìn thấy là điều dễ hiểu.
Những điều cần quan tâm khác
Các lệnh mà bạn chọn cũng rất quan trọng khi thị trường không di
chuyển theo hướng bình thường. Một lệnh thị trường sẽ luôn luôn là một
người bạn đồng hành tốt, nhưng trong các thị trường trước đây, bạn có
thể sẽ rất ngạc nhiên trước mức giá mà bạn mua bởi vì so với giá được
niêm yết thì giá bạn được mua khác xa đáng kể đấy.
Trong một thị trường biến động, lệnh giới hạn có thể là một người
bạn của nhà đầu tư. Lệnh giới hạn mà nhà đầu tư sẽ yêu cầu nhà môi giới
thực hiện (mua hoặc bán) một lượng cổ phiếu đã được xác định trước tại
một mức giá xác định hoặc là tại một mức tốt hơn mức giá xác định.
Thường thì lệnh giới hạn có chí phí cao hơn một chút so với lệnh thị
trường nhưng nó luôn là một người bạn tốt cho các nhà đầu tư bởi vì mức
giá mà bạn muốn mua hay bán đã được xác định trước, nhưng nên nhớ là
lệnh giới hạn cũng không bao giờ là một sự đảm bảo cho bạn một sự đầu
tư thắng lợi.
Thay lời kết
Nhà đầu tư nên nhận thức rõ những rủi ro tiềm ẩn trong suốt thời
gian biến động. Việc lựa chọn một chiến lược đầu tư dài hạn cũng là một
ý tưởng không tồi nếu như bạn tin vào chiến lược của mình. Tuy nhiên,
nếu bạn đã quyết định sẽ giao dịch trong suốt thời gian biến động, hãy
cẩn thận và phải nhận thức rõ được thị trường sẽ ảnh hưởng đến giao
dịch của bạn như thế nào?
Ngoài ra để sống chung được với sự biến động, người ta có thể thực
hiện một số hợp đồng phái sinh nhằm quản trị rủi ro. Tuy nhiên các hợp
đồng như quyền chọn chứng khoán (option), hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng
giao sau… vẫn chưa được phép thực hiện trên thị trường chứng khoán Việt
Nam.
Target Price Saga
|
